Δράση. Περιβάλλον Παιδεία Πολιτισμός
Δράση
 

Αντιστρουθοκαμηλικά - Πρόλογος

Αναρτήθηκε 05/09/2010

Η Ελλάδα μετά από τριάντα χρόνια άσωτου βίου κατέληξε στο ΔΝΤ.

Στο βιβλίο αυτό έχω συμπεριλάβει μερικά κείμενα μου, από το 2010 μέχρι το 1993. Είναι κυρίως άρθρα και κάποιες ομιλίες μου. Καλύπτουν την περίοδο αμέσως μετά την τελευταία υπουργική μου θητεία έως σήμερα. Από τότε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, παρέμεινα στην αντιπολίτευση.
Στη σύντομη θητεία μου - 18 μήνες - ως Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών (1992–1993) δεν δίστασα να συγκρουστώ, σχεδόν με όλους, προκειμένου να επιφέρω ριζοσπαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του κράτους. Στα χρόνια που ακολούθησαν είχα την ικανοποίηση να διαπιστώσω ότι σχεδόν όλα όσα ξεκίνησαν τότε είχαν τη σπάνια ικανότητα να εμφανίζονται κάθε τόσο στο προσκήνιο. Ο σπόρος της περιόδου 92-93 διατηρούσε τη ζωντάνια του και κάθε τόσο καρποφορούσε, όπως οι δύστροποι και ανθεκτικοί σπόροι μερικών δέντρων που καρποφορούν ακατάστατα και με μεγάλη καθυστέρηση.

Οι αποκρατικοποιήσεις (ΑΓΕΤ), η αξιοποίηση αμιγώς ιδιωτικών κεφαλαίων σε έργα κοινής ωφέλειας (κινητή τηλεφωνία), τα μεγάλα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα (Αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, Αττική οδός, Γέφυρα Ρίου), η κατάργηση των μονοπωλίων του ΟΤΕ (ν.2075/92 Α129 και ν.2167/93 Α141) και της ΔΕΗ (ν.2165/93 Α127), η αξιοποίηση του ιδιωτικού τομέα για την εποπτεία δημοσίων έργων (Αττικό Μετρό), η απελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων, η σύγχρονη τουριστική πολιτική – μαρίνες, καζίνο - (ν.2160/93 Α118), η απελευθέρωση των τιμών (Απόφαση Επιτροπής Τιμών και Εισοδημάτων 23 04 92 Β344) και του ωραρίου (Απόφαση Επιτροπής Τιμών και Εισοδημάτων 21 07 92 Α163), η απελευθέρωση του ελεγκτικού επαγγέλματος (Προεδρικό Διάταγμα 226/92 Α120 και Π.Δ. 121/93 Α53), η βασική ασφαλιστική μεταρρύθμιση (ν.2084/92 Α165), η κατάργηση των φόρων πολυτελείας και του συντελεστή 36% του ΦΠΑ χάρη στην οποία άνθισε ο κλάδος εμπορίας ηλεκτρονικών ειδών και εξαφανίστηκε το σχετικό λαθρεμπόριο (ν.2093/92 Α181), η διευκόλυνση των επιχειρηματικών συγχωνεύσεων και μετασχηματισμών (ν.2166/93 Α137), όλα ξεκίνησαν τότε και - άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο - παρέμειναν στην ατζέντα της πολιτικής ζωής. Και σήμερα, κάτω από την πίεση των αγορών, θα επανέλθουν με μεγαλύτερη ορμή. Διότι, χωρίς λεφτά, ο μόνος τρόπος να προσελκύσει κανείς μεγάλες ξένες επενδύσεις που θα συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό, στην ανάπτυξη και στην απασχόληση είναι η προσφυγή στην αυτοχρηματοδότηση για όλα τα σημαντικά αεροδρόμια και λιμάνια, για μεγάλες μονάδες αφαλάτωσης στα άνυδρα νησιά, για μεγάλες μονάδες Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, για τον ΟΣΕ, και μύρια άλλα. Περισσότερο παρά ποτέ χρειαζόμαστε περισσότερο ανταγωνισμό για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη μείωση του κόστους. Περισσότερο παρά ποτέ πρέπει να εξαφανίσουμε τα κρατικά και επαγγελματικά μονοπώλια.

Όλα όσα ξεκίνησαν τότε και -  πώς να το κάνουμε, άλλαξαν τη ζωή μας  -συνάντησαν τη λυσσασμένη αντίδραση σχεδόν όλου του πολιτικού κόσμου (περιλαμβανομένου και εκείνου της Ν.Δ. στην κυβέρνηση της οποίας ήμουν), των ΜΜΕ και των συνδικάτων. Ξεκίνησαν όμως, και τελικά έγιναν.
Σχεδόν όλα όσα έχω πει και γράψει αυτά τα 20 χρόνια, τα προσυπογράφω σήμερα. Θα μπορούσαν, με μικρές προσαρμογές, να γραφτούν σήμερα για την τωρινή πραγματικότητα. Διότι δυστυχώς, σχεδόν τίποτε διαρθρωτικό δεν άλλαξε. Γι’ αυτό τα παλιά αυτά κείμενα εξακολουθούν να είναι επίκαιρα.

Σε ένα από τα άρθρα αυτής της συλλογής (σελ. 86) αρχίζω ως εξής:
Ορισμένοι φίλοι μου γκρινιάζουν επειδή συχνά στα άρθρα μου αναφέρω τη φράση,  «όπως είχα γράψει».
«Τι το θες και το γράφεις;» , λένε,  «μας κάνεις τον έξυπνο ότι τάχα μόνο εσύ ξέρεις τι πρέπει να γίνει;».
Πράγματι είναι ενοχλητική η φράση:  «Εγώ σας τα είχα πει!» ή «Εγώ τα είχα προβλέψει!».

Χρησιμοποιώ τη φράση «...όπως είχα γράψει» μόνον όταν αυτό που έγραψα δεν έχει γίνει και δεν τη χρησιμοποιώ για να διεκδικήσω την πατρότητα αυτού που είπα και τελικώς έγινε (διευκολύνοντας έτσι την προβολή μερικών ανασφαλών ψευτοπατεράδων). Γράφω και ξαναγράφω για να τονίσω εκείνο που, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να γίνει και για να υπενθυμίσω σε εκείνους που εμβαθύνουν στα πράγματα πως τα προβλήματα ήταν γνωστά και υπήρχαν κάποιοι έστω και λίγοι που δεν δίσταζαν να μιλήσουν γι’ αυτά. Το πολιτικό σύστημα αλλά και η κοινωνία δεν έχουν συνεπώς ελαφρυντικά (δεν ήξερα, δεν κατάλαβα, δεν φανταζόμουν) για τα σημερινά χάλια.

Ένας φίλος μου που διάβασε ένα πρώτο σχέδιο του προλόγου που είχα γράψει, όταν έφθασε σε αυτό το σημείο, μου είπε: «Δεν φθάνουν αυτά που γράφεις, γράψε κάτι προσωπικό για σένα, έτσι ώστε να μπορέσει ο αναγνώστης να καταλάβει πως έγινες αυτό που είσαι. Πρέπει επίσης να εξηγήσεις το πείσμα σου, γιατί εξακολουθείς τόσα χρόνια να λες τα ίδια για την οικονομία; Δεν καταλαβαίνεις ότι ο κόσμος απορρίπτει τις ιδέες σου, σε θεωρεί σκληρό, άκαρδο, άκαμπτο;»

Θα προσπαθήσω να ανταποκριθώ στη σύσταση του φίλου μου.

Ο πατέρας μου Αλέξανδρος γεννήθηκε στη Βλαχοκερασιά Αρκαδίας, πήγε σχολείο στην Τρίπολη και έγινε σπουδαίος χειρουργός που για πάρα πολλά χρόνια διηύθυνε τη Β’ Χειρουργική Κλινική του Ευαγγελισμού. Γνώρισε τη μητέρα μου Μαριέττα, κόρη του επιχειρηματία Κοσμά Πανούτσου, ως ασθενή του, παντρεύτηκαν το 1938 και ένα χρόνο αργότερα προέκυψα εγώ.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου ο πατέρας μου υπηρέτησε ως ιατρός-χειρουργός στο μέτωπο. Το 1950, η μητέρα μου αποφάσισε να ασχοληθεί με τις επιχειρήσεις του πατέρα της μετά την ολοκληρωτική καταστροφή από πυρκαγιά του μεγάλου κυλινδρόμυλου της Αλλατίνη στη Θεσσαλονίκη. Η μέχρι τα 35 της νοικοκυρά μεταβλήθηκε σε επιχειρηματία.

Οι γονείς μου ήταν και οι δύο εξαιρετικά εργατικοί, ακούραστοι, αφοσιωμένοι στη δουλειά τους και τελειομανείς. Και οι δύο, στον τομέα τους, ξεχώριζαν. Ακόμη και σήμερα, πολλά χρόνια μετά το θάνατό τους, συναντώ ανθρώπους που μου μιλούν με θαυμασμό και αγάπη γι αυτούς.
Την εφηβεία την πέρασα στο Κολλέγιο Αθηνών. Στο σπίτι οι γονείς έλειπαν συχνά λόγω του μεγάλου φόρτου εργασίας και των δύο. Και οι δύο δούλευαν συνεχώς. Ο πατέρας μου ήταν αυστηρός και λιγόλογος. Η μητέρα μου έβρισκε πάντοτε  πρακτικές λύσεις στα πιο περίπλοκα προβλήματα.
Τελείωσα το λύκειο το 1958 και αποφάσισα να σπουδάσω στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, μολονότι δεν μιλούσα Γερμανικά. Τα έμαθα το ίδιο καλοκαίρι τόσο ώστε να μπορέσω να περάσω τις εισαγωγικές εξετάσεις του Πολυτεχνείου το ίδιο φθινόπωρο. Αποφοίτησα διπλωματούχος μηχανολόγος τον Ιούνιο του 1963 με ειδίκευση στην Αεροδυναμική και αγάπη για τα μαθηματικά. Σε όλη τη διάρκεια της παραμονής μου στη Ζυρίχη διάβαζα μανιωδώς λογοτεχνία. Εκεί γνώρισα την μελλοντική μου σύζυγο.

Το 1963 ήμουν σε σταυροδρόμι: πού τοποθετούσα τον εαυτό μου, στην Ελλάδα ή αλλού; Αποφάσισα στην Ελλάδα και συνειδητοποίησα ότι ως μηχανολόγος και αεροδυναμικός δεν θα είχα μέλλον στη χώρα μου. Έτσι το Σεπτέμβριο του 1963 πήγα στο Harvard Business School απ΄ όπου αποφοίτησα τον Ιούνιο του 1965 με MBA.

Μόλις επέστρεψα στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 1965 γεννήθηκε ο πρώτος μας γιός - από πέντε συνολικά παιδιά - και αμέσως μετά κατατάχτηκα στο Ναυτικό όπου υπηρέτησα για 33 μήνες ως έφεδρος σημαιοφόρος μέχρι τον Απρίλιο του 1968. Στο Ναυτικό τοποθετήθηκα σε ένα γραφείο του Γ’ κλάδου στο γενικό επιτελείο με αρμοδιότητες την προμήθεια ανταλλακτικών. Ήταν μια εξαιρετικά διδακτική εμπειρία. Έμαθα πως λειτουργεί (και πως δεν λειτουργεί) μια μεγάλη ιεραρχημένη γραφειοκρατία. Μου δόθηκε επίσης η δυνατότητα να δοκιμάσω την εισαγωγή μικρών βελτιώσεων στο σύστημα. Έμαθα ότι ήταν, παραδόξως, σχετικά εύκολο από μια μικρή και ασήμαντη θέση στην ιεραρχία να επιφέρεις αλλαγές με επίπτωση στη λειτουργία ολόκληρου του οργανισμού. Μολονότι παρακολουθούσα από πολλά χρόνια με ενδιαφέρον τις πολιτικές εξελίξεις, νομίζω σήμερα ότι οι εμπειρίες στο Ναυτικό με οδήγησαν αργότερα στην πολιτική. Κατάλαβα ότι μπορούσα να αλλάξω τα πράγματα και συνεπώς, μια και μπορούσα, άξιζε να δοκιμάσω.
Ακολούθησε μια περίοδος συναρπαστικής και επιτυχημένης επιχειρηματικής σταδιοδρομίας (10 χρόνια ένσημα ΙΚΑ) μέχρι το 1977 οπότε ζήτησα να περιληφθώ στους υποψήφιους βουλευτές της Α’ Αθήνας με τη Νέα Δημοκρατία. Στο ερώτημα τότε γιατί εγκαταλείπω τις επιχειρήσεις απαντούσα ότι δεν είμαι ευχαριστημένος με την πορεία της Ελλάδας. Πράγματι δεν ήμουν ευχαριστημένος με τον κρατικίστικο δρόμο που ακολουθούσαμε και σκέφτηκα ότι, αντί να διαμαρτύρομαι, θα ήταν καλύτερο να βοηθήσω – όσο περνούσε από το χέρι μου – να αλλάξουμε πορεία. Από τότε έλεγα ότι ο μεγαλύτερος εχθρός της προόδου, το μεγαλύτερο εμπόδιο, ήταν ο τρόπος λειτουργίας του κράτους. Νοέμβριο του 1977 εκλέχτηκα βουλευτής και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με διόρισε αμέσως στα 38 μου Υφυπουργό Δημοσίων Έργων με αρμοδιότητα τα οικιστικά, θέση που κράτησα μέχρι το σχηματισμό της κυβέρνησης Ράλλη τον Μάιο του 1980. Στο διάστημα των 2,5 ετών στο Υπουργείο Δημοσίων Έργων οι αρμοδιότητές μου μεγάλωναν συνεχώς. Γρήγορα αυτονομήθηκα τελείως από το Υπουργείο, είχα αποκλειστική νομοθετική πρωτοβουλία και στο τέλος ορκίστηκα Υπουργός Χωροταξίας και Περιβάλλοντος στο νέο Υπουργείο, την ίδρυση του οποίου εισηγήθηκα.

Τα πρώτα 2,5 χρόνια της πολιτικής μου σταδιοδρομίας σημάδεψαν νομίζω ανεξίτηλα τον τρόπο με τον οποίο με αντιμετωπίζουν οι άλλοι πολιτικοί και τα ΜΜΕ. Καινούργιος και πολιτικά άπειρος όπως ήμουνα δεχόμουνα από τους συναδέλφους μου ατέλειωτες πιέσεις για πολεοδομικές ρυθμίσεις που ενδιέφεραν τους ψηφοφόρους τους. Τις αντιμετώπιζα με ψυχρότητα και καμιά φορά με αδικαιολόγητη περιφρόνηση. Δεν μπορούσα να καταλάβω πως τόσοι άνθρωποι ήθελαν τόσα πολλά σε βάρος του γενικού συμφέροντος. Ανυποχώρητος, γεμάτος αυτοπεποίθηση για την ορθότητα των επιλογών μου προχωρούσα σε συγκλονιστικές αλλαγές στο νομοθετικό περιβάλλον της πολεοδομίας. Τα πράγματα άλλαζαν ραγδαία, θεμελίωνα μια νέα κατάσταση. Όταν όμως ανέλαβε ο Γ. Ράλλης Πρωθυπουργός μου είπε: «Κύριε Μάνο η Νέα Δημοκρατία δεν σας αντέχει άλλο σε αυτό το Υπουργείο». Στη Νέα Δημοκρατία είχα καταφέρει να φτιάξω ένα στρατό εχθρών.

Πήρα το μάθημα πολιτικού ρεαλισμού του Ράλλη; Όχι. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι το καθήκον του πολιτικού είναι να επιδιώκει το γενικό συμφέρον χωρίς συμβιβασμούς και καθυστερήσεις. Πιστεύω ότι η μη ήπια προσέγγιση ταιριάζει στο χαρακτήρα μας και είναι η μόνη που μπορεί να αλλάξει τις βαθιά ριζωμένες κακές μας συνήθειες. Οι διάδοχοι μου στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας Παπαντωνίου και Αλογοσκούφης με μακρά θητεία στο Υπουργείο, για να διαφοροποιηθούν ίσως από εμένα, ανήγαγαν  την «ήπια προσαρμογή» σε ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής  που ακολούθησαν. Η πολυετής «ήπια προσαρμογή» ευθύνεται νομίζω και αυτή για την δραματικά βίαιη προσαρμογή που υποχρεωνόμαστε να υποστούμε σήμερα. 

Τί λοιπόν με έκανε αυτό που είμαι; Οι γονείς μου, το περιβάλλον, τα σχολεία και οι δάσκαλοι, οι συνθήκες; Τι πιο λίγο, τι πιο πολύ, δεν ξέρω. Από τους γονείς μου ασφαλώς κληρονόμησα την απόλυτη προσήλωση στο καθήκον. Από την Ελβετία την εκτίμηση της ευταξίας, το σεβασμό των νόμων, την τελειομανία, τη θεοποίηση της ποιότητας. Από την Αμερική την επιδίωξη της αριστείας, την πρακτικότητα της προσέγγισης στην επίλυση προβλημάτων και τη βαθειά αυτοπεποίθηση ότι όλα είναι στο χέρι μας. Τέλος πάντων, δεν ξέρω την απάντηση, υποθέσεις κάνω.

Γιατί λέω και ξαναλέω, για τόσα χρόνια, τα ίδια πράγματα; Γιατί επιμένω όταν είναι φανερό ότι αυτά που λέω δεν γίνονται αποδεκτά; Μα, επειδή είμαι βέβαιος ότι έχω δίκιο. Διότι με πιάνει άγχος και αγωνία καθώς βλέπω την πατρίδα μας να μην μπορεί να γίνει αυτό που το δυναμικό της θα της επέτρεπε να είναι. Διότι έχω ένα όραμα για την Ελλάδα, τα 3Π (Πολιτισμός, Περιβάλλον, Παιδεία), και δεν μπορώ να δεχτώ ότι δεν μπορούμε να το πραγματοποιήσουμε. Έτσι, ακόμα και αν δεν μπορώ να εξηγήσω ικανοποιητικά γιατί επιμένω, θα συνεχίσω να επιμένω. Επιμένω διότι έχω την αταλάντευτη  πεποίθηση ότι μπορώ, αν μου δοθεί η ευκαιρία, να αλλάξω την Ελλάδα.

Μου προκαλεί κατάθλιψη η σκέψη του τι μπορούσε να είναι η Ελλάδα και τι πράγματι είναι εξ αιτίας της αβελτηρίας του πολιτικού της συστήματος  και της διεφθαρμένης αδιαφορίας των ηγετικών κοινωνικών ομάδων.

Ήδη το 1983, σε μια ομιλία μου δύο χρόνια μετά την πρώτη ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑ.ΣΟ.Κ., διατύπωσα την άποψη ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία είναι ο εθισμός στη «ρύπανση» της πολιτικής ζωής. Σήμερα την έχουμε πια τόσο συνηθίσει ώστε τίποτε δεν μας κάνει εντύπωση. 

Με το ΔΝΤ εδώ, η προσαρμογή σε μια αυστηρότερη ζωή ίσως μας ωθήσει να ξανασκεφτούμε όλα όσα η άσωτη δανεική ευδαιμονία μας έκανε να ξεχάσουμε. Ελπίζω.

Η Ελλάδα διαθέτει πλούτο ανεκτίμητο. Οι Έλληνες δικαιούνται δυστυχώς να τον αμελήσουν, αλλά μπορούν επίσης να τον αξιοποιήσουν. Δική τους είναι η επιλογή.

Τα περισσότερα άρθρα, ιδίως των τελευταίων ετών, πριν σταλούν για δημοσίευση περνούν από τον «έλεγχο» της Δανέζας συζύγου μου Κίρστεν Μάνου η οποία μετά από 40 και πλέον χρόνια στην Ελλάδα, διατηρεί το χιούμορ, τη νηφαλιότητα και τον κοινό νου της γενέτειράς της. Την ευχαριστώ διότι πολλές φορές με προστάτευσε από τις υπερβολές μου.

Ευχαριστώ επίσης τους Νίκο Δήμου, Στέφανο Κασιμάτη και Κώστα Μαρτζούκο που μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν με κριτική διάθεση το βιβλίο και μου υπέδειξαν που χρειάζονταν συμπληρώσεις ή αλλαγές. Αυτονόητο είναι ότι για ό,τι έχω γράψει διατηρώ την αποκλειστική ευθύνη.

Τέλος ευχαριστώ την ΕΣΤΙΑ και την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, αλλά και τις άλλες εφημερίδες και περιοδικά που, σχεδόν πάντα, φιλοξενούν πρόθυμα τα κείμενα μου.

Απευθύνω και ένα τελείως ιδιαίτερο ευχαριστώ στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ που αποφάσισε να εκδώσει το βιβλίο και να το διανείμει ως ένθετο στους συνδρομητές της.

Τον Σεπτέμβριο του 2003, η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ μου ζήτησε να σχολιάσω τις παροχές που μόλις είχε εξαγγείλει η κυβέρνηση Σημίτη. Αντί σχολίου ή άρθρου έστειλα την εικαστική σύνθεση που δημοσιεύτηκε στο φύλλο της 07 09 2003 και τώρα έγινε το εξώφυλλο του βιβλίου.

Μάιος 2010
 

Διάθεση: Παπασωτηρίου

Ακολουθήστε το link www.papasotiriou.gr  για να το παραγγείλετε online.



Όσοι επιθυμούν, μπορούν  να στείλουν τις απόψεις - προτάσεις τους χρησιμοποιώντας την πιο κάτω φόρμα. Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

Απόψεις - Προτάσεις
Email
Όνομα
Επίθετο
Θέμα Αντιστρουθοκαμηλικά - Πρόλογος
Κείμενο


‹ Επιστροφή



Δράση Θέσεις MediaKit
Συντελεστές Όροι χρήσης & πολιτική απορρήτου © Copyright Δράση 2013