Οι θέσεις της Δράσης για την Παιδεία

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Η εκτίμηση της ΔΡΑΣΗΣ είναι ότι το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δεν υποστηρίζει την έμφυτη τάση των παιδιών να μάθουν, να καταλάβουν και να δημιουργήσουν επειδή επιβραβεύει τον νεκρό τύπο και ποτέ την ουσία. Η εκπαιδευτική και παιδαγωγική πράξη στην Ελλάδα σήμερα, σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, είναι, δυστυχώς, ασφυκτικά πνιγερή. Ταυτοχρόνως, το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα της σπατάλης και της αναποτελεσματικότητας που διέπει το σύνολο της Δημόσιας Διοίκησης στο Ελληνικό Κράτος.

Με δύο λόγια: το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι επιζήμιο για τα παιδιά και ανοικονόμητο για τους χρηματοδότες του.

ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΣΤΟΧΟΙ

Η ΔΡΑΣΗ προτάσσει τέσσερεις στόχους  για το σύνολο του εκπαιδευτικού συστήματος, τις τέσσερεις εκπαιδευτικές βαθμίδες, την επαγγελματική εκπαίδευση και την δια βίου εκπαίδευση.

Στόχος 1 - ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Θεμελιώδες κριτήριο ποιότητας η ΔΡΑΣΗ θέλει τον βαθμό δημιουργικότητας, πρωτοτυπίας και νέων ιδεών που εκλύεται με τη φροντίδα και συμπαράσταση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Κεντρική αρμοδιότητα για την επίτευξη αυτού του στόχου η ΔΡΑΣΗ θέλει να έχουν οι εκπαιδευτικοί της πράξης σε κάθε βαθμίδα και κάθε ειδικότητα. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αναγνωριστούν ως ειδήμονες παιδαγωγοί, να έχουν σημαντική αυτονομία στην τάξη και αποφασιστικές αρμοδιότητες για την πολιτική και τη διοίκηση της σχολικής τους μονάδας. Πρέπει να έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα για την επιλογή σχολικών βιβλίων και διδακτικών μεθόδων και πρέπει να υποστηρίζονται στην επαγγελματική τους ωρίμανση συστηματικά σε όλη τους την καριέρα.

Στόχος 2 - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η οργάνωση και η χρηματοδότηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος πρέπει να αλλάξει εκ βάθρων. Η ΔΡΑΣΗ προτείνει να μεταφερθεί το διοικητικό επίκεντρο της εκπαίδευσης στη σχολική μονάδα και να χρηματοδοτείται η εκπαιδευτική μονάδα μέσω επιδότησης των γονέων ώστε να γίνει ο γονέας υπεύθυνος και ενεργός συνεργάτης του εκπαιδευτικού ιδρύματος που μεγαλώνει το παιδί του.
Οι σημερινή γενική σπατάλη, όπως, για παράδειγμα, στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού της εκπαίδευσης, με την οποία πληρώνονται εκπαιδευτικοί για να αποφεύγουν τη δουλειά τους, πρέπει να σταματήσει.

Στόχος 3 - ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ (ή Ίσες Ευκαιρίες)

Καμία απολύτως εξαίρεση: ούτε χρώμα, ούτε φυλή, ούτε φύλο, ούτε εθνοτική προέλευση, ούτε θρησκεία, ούτε κοινωνική θέση, ούτε αναπηρία, τίποτα• κανένα παιδί που ζει και κατοικεί στην Ελλάδα, έστω και προσωρινά, δεν μπορεί να εξαιρείται από την πλήρη και ενεργητική φροντίδα του εκπαιδευτικού συστήματος• επιπλέον, με τους ίδιους όρους, κανένας ενήλικος κάτοικος της Ελλάδας, δεν μπορεί να εξαιρείται από οποιαδήποτε εκπαιδευτική υπηρεσία.

Στόχος 4 - ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα οφείλει να ανοίξει στη γεωγραφική γειτονιά μας, στην υπόλοιπη Ευρώπη, στον υπόλοιπο Κόσμο. Εκτός από άριστη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, η αγγλική γλώσσα πρέπει να διδάσκεται ως δεύτερη γλώσσα σε τόσο υψηλό επίπεδο που να εξασφαλίζει στους μελλοντικούς πολίτες της χώρας την δικαιωματική τους πρόσβαση στις πηγές της παγκόσμιας πληροφορίας και την αβίαστη επικοινωνία με τη διεθνή κοινότητα. Ταυτόχρονα, ο σεβασμός στην εθνοτική ποικιλία της σύγχρονης κοινωνίας της Ελλάδας, επιβάλλει γλωσσική και πολιτισμική διδασκαλία, κατά περίπτωση και κατά την κρίση των υπεύθυνων παιδαγωγών. Το ίδιο πνεύμα πρέπει να εφαρμοστεί και σε όλους τους τομείς• ο εθνοκεντρισμός που κυριαρχεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα αποτελεί περιοριστικό και εκπτωχυντικό παράγοντα.

ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
 
Η ΔΡΑΣΗ προτείνει μία σειρά κεντρικών διαρθρωτικών αλλαγών που θα πρέπει να εξειδικευτούν με πρωτεύουσα αρμοδιότητα εκείνη των εκπαιδευτικών της πράξης:

• Αποκέντρωση εκπαιδευτικών αποφάσεων από το Υπουργείο Παιδείας στο σχολείο, το δάσκαλο και τον μαθητή ή τον κηδεμόνα του, το πανεπιστήμιο και τον φοιτητή. Διοικητική αυτονομία των εκπαιδευτικών μονάδων όλων των βαθμίδων (από Νηπιαγωγείο μέχρι Πανεπιστήμιο) με αξιολόγηση και του παιδαγωγικού/εκπαιδευτικού έργου και της διαχειριστικής ευστοχίας της μονάδας.
• Παράδειγμα αποκέντρωσης εκπαιδευτικών αποφάσεων είναι ουσιαστική παράκαμψη του ξεπερασμένου άρθρου 16 του Συντάγματος, η εκλογή βιβλίου για τον μαθητή ή τον φοιτητή από τον δάσκαλο ή τον καθηγητή, αντί για τη διανομή μοναδικών συγγραμμάτων από το Υπουργείο Παιδείας. Περιορισμός του ρόλου του Κράτους στην παιδεία στον αναδιανεμητικό του ρόλο υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης.
• Παράδειγμα περιορισμού του ρόλου του Κράτους στον αναδιανεμητικό του ρόλο είναι η παροχή βοηθημάτων στον φτωχό μαθητή ή φοιτητή, συνδυασμένο με την επιβολή διδάκτρων για τους πλουσιότερους. Θέσπιση κινήτρων για διδάσκοντες και διδασκόμενους ώστε οι πράξεις τους να συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα του συστήματος.
• Θέσπιση κινήτρων για διδάσκοντες και διδασκόμενους ώστε οι πράξεις τους να συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα του συστήματος.
• Παράδειγμα κινήτρων είναι η ουσιαστική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, των εκπαιδευτικών υποδομών, της εκπαιδευτικής διαχείρισης και του εκπαιδευτικού αποτελέσματος. Σε όλες του τις πτυχές και τις εκφάνσεις του το εκπαιδευτικό μας σύστημα πρέπει να υποστηρίζεται και να ενθαρρύνεται να βελτιώνεται• και όλοι οι άνθρωποι, χρηματοδότες, εργαζόμενοι και χρήστες του συστήματος, πρέπει να ξέρουν από πού ξεκίνησαν, πού βρίσκονται και προς τα πού πηγαίνουν.

 
Ας σημειωθεί ότι η αύξηση των κρατικών δαπανών για την παιδεία δεν είναι αναγκαία συνθήκη για την βελτίωση του συστήματος.  Αντίθετα, τέτοια αύξηση μέσα σε ένα διαβρωμένο θεσμικό πλαίσιο θα ισοδυναμούσε με πέταγμα χρημάτων σε μια μαύρη τρύπα.
 
ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ
 
Προσχολική.  Η Ελλάδα έχει έναν από τους χαμηλότερους δείκτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την κάλυψη νηπίων ηλικίας 4-5 ετών.  Προβλήματα στις ανώτερες βαθμίδες αρχίζουν από ελλιπή προετοιμασία στην προσχολική.  Τα παιδιά των ευπορότερων οικογενειών ήδη καλύπτονται από το σύστημα, πολλά σε ιδιωτικά νηπιαγωγεία.  Ρόλος του Κράτους είναι να καλύψει τα παιδιά των φτωχότερων οικογενειών προσφέροντας και οικονομικά κίνητρα στους γονείς για να τα φέρουν στο σχολείο.

Δημοτικό. Αλλαγή συστήματος διδασκαλίας από την απομνημόνευση στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης.  Ελευθερία στο δάσκαλο να διαλέξει βιβλία και χρήση του σχολικού χρόνου για να αναπτύξουν τα παιδιά κρίση αντί να παπαγαλίζουν. Εφαρμογή μεθόδου Φιλανδίας.  Διαφοροποίηση αμοιβής δασκάλων ανάλογα με την αξιολόγησή τους σε όλα τα επίπεδα.

Γυμνάσιο.  Η Ελλάδα έχει έναν από τους χαμηλότερους δείκτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την επίδοση μαθητών στον διαγωνισμό PISA του ΟΟΣΑ, καθώς και μεγάλο δείκτη διαρροής από το Γυμνάσιο.  Αλλαγή της διδασκαλίας από δασκαλοκεντρική σε μαθητοκεντρική. Φροντίδα  κατά προσωπική ανάγκη σε κάθε μαθητή και μαθήτρια και ενημέρωση για τις επιπτώσεις εγκατάλειψης του σχολείου.

Λύκειο.  Απεμπλοκή του από τη μέθοδο εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Μετατροπή των θρησκευτικών σε θρησκειολογικό και πολιτισμικό μάθημα σε συνδυασμό με την ιστορία.  Δημοσίευση αποτελεσμάτων αξιολόγησης σχολικής λειτουργίας (παιδιά, προσωπικό, διαχείριση, παιδαγωγική φροντίδα, επίδοση) κατά Λύκειο.

Τεχνική-Επαγγελματική.  Μείωση της θεωρίας και αύξηση της επαγγελματικοποίησης του προγράμματος. Μείωση των προσφερόμενων ειδικοτήτων με βάση την αγορά εργασίας. Παράλληλη έμφαση στη γενική μόρφωση ώστε να διευκολύνεται περαιτέρω εξειδίκευση στην επιχείρηση.

Ανωτάτη.  Έμμεση χρηματοδότηση μέσω κουπονιών για τους οικονομικά ασθενέστερους και επιβολή διδάκτρων στους υπόλοιπους.  Θέσπιση εκπαιδευτικών δανείων. Ελεύθερη ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.  Κλείσιμο πελατειακών σχολών ΑΕΙ και ΤΕΙ σε διάφορες πόλεις.  Διαφοροποίηση αμοιβών καθηγητών σύμφωνα με ουσιαστική αξιολόγηση.

Έρευνα.  Ενθάρρυνση πανεπιστημίων να παρέχουν υπηρεσίες συμβούλων σε επιχειρήσεις. Μεταμόρφωση των πανεπιστημίων σε μοχλούς της ανάπτυξης: (ενδεικτικά) με προγράμματα επανακατάρτισης όλου του προσωπικού του δημόσιου τομέα, με αξιολόγηση της συνάφειας των σπουδών με τις ανάγκες παιδείας των στελεχών του αναπτυξιακού τομέα της οικονομίας.

-------------------------------

Διαβάστε επίσης τις θέσεις της Δράσης για την Έρευνα και Τεχονολογία