Δράση. Περιβάλλον Παιδεία Πολιτισμός
Δράση
 

Ανώτατα Ιδιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Ο κύβος ερρίφθη!

Αναρτήθηκε 05/07/2016
Του/Της Χριστόφορου Αρβανίτη

Από την βιομηχανική επανάσταση και μετά, στον ευρωπαϊκό χώρο, κατέστη δυνατός ο διανοητικός και θεσμικός πλουραλισμός είτε σε ιδεολογικό επίπεδο με την εμφάνιση, κυρίως, των κοινωνικών, πολιτικών και ανθρωπολογικών θεωριών είτε σε θεσμικό - εξουσιαστικό, ανατρέποντας ό,τι δεν ήταν δημοκρατικό (έσχατη διαδικασία η προ 15ετίας ανατροπή των αυτοαποκαλούμενων “λαϊκών δημοκρατιών του υπαρκτού σοσιαλισμού” στην ανατολική Ευρώπη). Σε αυτό το πλαίσιο του διανοητικού και θεσμικού πλουραλισμού, θεμελιώθηκε η σύγχρονη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και υπό αυτό το γεγονός αναπτύχθηκαν όλες οι διαδικασίες εκδημοκρατισμού και εκσυγχρονισμού και στο χώρο της Παιδείας, της εκπαίδευσης, της γνώσης, της επιστήμης και της έρευνας.


Στην Ελλάδα, τα τελευταία 34 χρόνια, η Δημοκρατία, ως διαδικασία πολιτικής θεσμικής εξουσίας, δεν έχει κατορθώσει να υπερβεί τα κομματικά στεγανά σε επιμέρους σημαντικότατα ζητήματα που έχουν να κάνουν με το μέλλον της χώρας. Φαίνεται όμως ότι στο χώρο της παιδείας οι περισσότεροι κατανοούν σήμερα πως το υπάρχον σύστημα είναι ξεπερασμένο, μονολιθικό, μη ανταγωνιστικό, μη καινοτόμο, αποκομμένο από τις ανάγκες της κοινωνίας και γι’ αυτό φαίνεται ότι έστω και λεκτικά συναινούσαν στην αναγκαιότητα ριζικών αλλαγών. Το Σύνταγμα μέσα από την κοινοβουλευτική διαδικασία της αναθεώρησης οφείλει να εμβαθύνει τη δημοκρατία στους θεσμούς και στις εξουσίες που αυτοί εκφράζουν. Η ιδεολογική βάση της αναθεώρησης του άρθρου 16 (προτιμότερη θα ήταν η πλήρης κατάργησή του και η εκ νέου αναδιατύπωσή του, καθώς ο κρατικός και ο μη κρατικός πλέον φορέας θα έπρεπε να ιδωθούν από κοινού ως ένα ενιαίο εθνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης), θα έπρεπε να στηρίζεται στην εξής για τη δημοκρατία δομική άποψη: εκδημοκρατισμός στο χώρο της Ανώτατης εκπαίδευσης σημαίνει άρση της κρατικίστικης μονοπωλιακής αντίληψης για την παροχή γνώσης. Αλλαγή όλου του δομικού πλαισίου λειτουργίας της έρευνας και της επιστήμης με την ελεύθερη συμμετοχή σε αυτήν εκτός του κράτους και άλλων φορέων, κοινωνικών ή ιδιωτικών.


Τί θα σήμαινε, όμως, πρακτικά αυτό; Για τον μοντέρνο άνθρωπο η ύπαρξη κρατικών μονοπωλίων είτε στην τηλεόραση είτε στην επικοινωνία είτε στην ενέργεια είτε στη γνώση και στην έρευνα είναι κατ’ αρχάς αδιανόητη με την έννοια ότι δεν υπάρχει ορθός λόγος που να δικαιολογεί την ύπαρξή τους.
Κυρίως όμως είναι βαθειά αντιδημοκρατική πράξη, γιατί λειτουργεί ως απαγορευτικά έναντι του οποιουδήποτε φορέα ή ιδιώτη επιθυμεί να συμμετέχει. Κατ’ ανάγκην η προσκόλληση σε ό,τιδήποτε κρατικιστικό, αποτελεί εμμονή σε παρελθοντικές ερμηνείες που στην εποχή τους μπορεί να ήταν σύγχρονες και προοδευτικές, σήμερα όμως αποτελούν την εμπροσθοφυλακή της αντίδρασης και της αδράνειας. Γι’ αυτό το λόγο σε καμιά χώρα της Ευρώπης, σήμερα, δεν υφίσταται απαγόρευση δημιουργίας μη κρατικών και μη κερδοσκοπικών ΑΕΙ είτε από φορείς είτε από ιδιώτες. Αντιθέτως υπάρχουν πλέον πολλά και καλά (Το Bocconi στην Ιταλία, της Ναβάρας στην Ισπανία, το Διεθνές Παν/μιο της Βρέμης στη Γερμανία, τα Ιησουίτικα Παν/μια στη Γαλλία και στο Βέλγιο, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια  της Κύπρου, της Βουλγαρίας κλπ) όπως αντιστοίχως, υπάρχουν πολλά και καλά κρατικά, χωρίς να εμπλέκονται μεταξύ τους σε άγονες αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις. Να αναφερθεί για παράδειγμα ότι η αποκωδικοποίηση του ανθρωπίνου γονιδιώματος ολοκληρώθηκε το 2001 από το ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό Παν/μιο του Γουέλκαμ.


Επί της ουσίας, αναθεώρηση θα σήμαινε τροποποίηση της παρ. 5 του άρθρου 16 η οποία προβλέπει ότι: “η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση”, της παρ. 8 που προβλέπει ότι η “σύσταση ανωτάτων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται” και της παρ. 6 που αναφέρεται στα μέλη ΔΕΠ των κρατικών ΑΕΙ. Η παρ. 7 θα πρέπει να καταργηθεί μετά την ανωτατοποίηση των ΤΕΙ σε ΑΕΙ και των Ανώτερων Εκκλησιαστικών Σχολών σε Ανώτατες Εκκλησιαστικές Ακαδημίες 4ετούς φοιτήσεως.
Το πιο σοβαρό όμως ζήτημα στην όλη συζήτηση για το άρθρο 16 θα αποτελούσε η θεσμική δομή που θα θέσπιζε ο εκτελεστικός νόμος για τη μορφή λειτουργίας που θα έπρεπε να έχουν τα μη κρατικά και μη κερδοσκοπικά ΑΕΙ. Η αυστηρότητα, ως βασική αρχή, θα έπρεπε να θεωρηθεί δεδομένη και θα έπρεπε να λειτουργήσει ως ελεγκτικός παράγοντας έναντι των Εργαστηρίων Ελευθέρων Σπουδών, των οποίων η λειτουργία άπτεται ακριβώς της ελεγκτικής δυνατότητας που οφείλει να έχει μια δημοκρατική κοινωνία. Η οποιαδήποτε δυνατότητα θα πρέπει να αποβλέπει στη δημιουργία ΑΕΙ με κοινωφελή δράση και υπό κρατικό έλεγχο και άδεια. Παράλληλα θα έπρεπε να διασφαλίζονται τα προσόντα των μελών ΔΕΠ, ο τρόπος εισαγωγής, η επιστημονική ελευθερία και έρευνα. Όλα αυτά θα προϋπέθεταν θεσμοθετημένες δομές και νόρμες και δημόσιο έλεγχο.


Γίνεται  σαφές ότι η αναθεώρηση του άρθρου 16 θέτει ζητήματα λειτουργίας κατά δημοκρατικό τρόπο των ίδιων των θεσμών, θέτοντας θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθερίας των πολιτών. Η Πολιτεία θα όφειλε να απεγκλωβίσει τη λογική της από αρχές αντιδραστικών νοοτροπιών και να επιτρέψει στην κοινωνία και τα άτομα να αναπτύξουν δυναμικές που θα ανατρέπουν τις δήθεν προοδευτικές αντιλήψεις κάποιων εγκλωβισμένων σε συστήματα ουτοπικής ιδεοληπτικής αυτοπραγμάτωσης. Οι φοβίες αρνούνται τις δημιουργικές δυναμικές και ναρκοθετούν το μέλλον του διανοητικού και θεσμικού πλουραλισμού, ενώ οι απαγορεύσεις αποτελούν παρωχημένες απόψεις του συγκεντρωτικού κρατισμού.


Δυστυχώς, αποδείχθηκε για μια ακόμη φορά ότι οι πολιτικοί φορείς στην Ελλάδα είναι δέσμιοι ακραίων λαϊκίστικων απόψεων. Αδυνατούν να κατανοήσουν το σύγχρονο ρόλο τους και να δράσουν δυναμικά προς όφελος της χώρας, της κοινωνίας και του ατόμου. Το μόνο σίγουρο, πάντως, είναι ότι αυτή η ατολμία οδήγησε την ήδη παρωχημένη διαδικασία γνώσης σε φάση πλήρους αδράνειας για τα τουλάχιστον 15 επόμενα χρόνια. Κρίμα?
Όχι πλέον! Εστω και έτσι, με το Προεδρικό Διάταγμα 38/2010  και το νόµο 4093|2012 ορίζονται για την Ανώτατη Ιδιωτική Εκπαίδευση στην Ελλάδα τα εξής: «Τα Κολλέγια είναι πάροχοι υπηρεσιών μη τυπικής μεταλυκειακής εκπαίδευσης και κατάρτισης που παρέχουν κατ’ αποκλειστικότητα σπουδές βάσει συμφωνιών πιστοποίησης (validation), δικαιόχρησης (franchising) και κάθε άλλου είδους σύμβαση με ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της αλλοδαπής, αναγνωρισμένα από τις αρμόδιες αρχές στη χώρα που εδρεύουν, οι οποίες οδηγούν σε πρώτο πτυχίο (bachelor) τουλάχιστον τριετούς διάρκειας σπουδών και φοίτησης, ή μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών». Τα Κολλέγια, εκ του νόμου, μπορούν να συμπράττουν με ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της αλλοδαπής, πλην όμως τα απονεμόμενα πτυχία αναγνωρίζονται μόνο εάν έχουν απονεμηθεί από ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την αυστηριοποίηση των ελέγχων έχουμε πλέον στην Ελλάδα ένα σοβαρό αριθμό Ανώτατων Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων που παρέχουν τίτλους σπουδών ισότιμους των Κρατικών. Αυτά όσον αφορά το de facto.


Και το πιο σημαντικό όσον αφορά το de  jure. «Η αναγνώριση επαγγελματικής ισοδυναμίας τίτλου τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αυτόν που απονέμεται στο πλαίσιο του ημεδαπού εκπαιδευτικού συστήματος, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 2 του παρόντος, παρέχει στο δικαιούχο τη δυνατότητα να αποκτήσει στην Ελλάδα πρόσβαση σε συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα ως μισθωτός ή αυτοαπασχολούμενος με τις ίδιες προϋποθέσεις με τους κατόχους συγκρίσιμων τίτλων του ημεδαπού εκπαιδευτικού συστήματος, εκτός των περιπτώσεων που απαιτούνται αυξημένα ακαδημαϊκά προσόντα και ιδίως για θέσεις καθηγητών ΑΕΙ, ερευνητών και ειδικού επιστημονικού προσωπικού». Η τελευταία φράση επαναλαμβάνει την μέχρι τώρα ιδεοληπτική φοβία του κρατισμού που καταθέτει τα τελευταία αναχώματα του ανορθολογισμού του. Τελευταία? Ναι. Αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση της  χώρας η πλήρης αναγνώριση ελεύθερης δραστηριότητας Ιδιωτικών Ανώτατων Ιδρυμάτων και στην Ελλάδα.
Ο κύβος ερρίφθη!
 


‹ Επιστροφή



Δράση Θέσεις MediaKit
Συντελεστές Όροι χρήσης & πολιτική απορρήτου © Copyright Δράση 2013